1. Sertifikanın doğru cihaza ait olduğunu kontrol edin
Belgedeki cihaz adı, marka, model ve seri numarasını cihazınızla karşılaştırın. Özellikle aynı modelden birden fazla cihazınız varsa seri numarasına dikkat edin. Sertifika numarasını, kalibrasyon tarihini ve belgeyi düzenleyen kuruluşu da kontrol edin.
2. Hangi değerlerde ölçüm yapıldığına bakın
Kalibrasyon noktaları, cihazın hangi değerlerde kontrol edildiğini gösterir. Örneğin bir termometre 0 °C, 50 °C ve 100 °C noktalarında kalibre edilmiş olabilir. Bu noktaların ve belirtilen ortam koşullarının kendi kullanımınız için yeterli olup olmadığını inceleyin. Yalnızca cihazın ölçüm aralığına bakmak yeterli değildir.
3. Ölçüm hatasını bir örnekle anlayın
Referans değer, karşılaştırmada esas alınan değerdir. Cihaz göstergesi ise cihazınızın gösterdiği değerdir. Örneğin referans 100,0 °C iken termometre 100,4 °C gösteriyorsa cihaz o noktada 0,4 °C yüksek okur. Hata, cihaz göstergesi eksi referans olarak tanımlanmışsa +0,4 °C; buna karşılık gelen düzeltme −0,4 °C olur. Sertifikadaki sütun başlıklarını, işaret açıklamalarını ve birimleri kontrol edin. Bu örnekteki düzeltmeyi her sıcaklıkta geçerli saymayın.
4. Ölçüm belirsizliğinin ne anlattığını öğrenin
Ölçüm belirsizliği, sonuç için ne kadar kesin konuşulabildiğini ifade eder. Cihazın hatası veya izin verilen hata sınırı değildir. Sertifikada verilen belirsizlik değerini, birimini ve varsa kapsam faktörü (k) ile ilgili açıklamayı birlikte okuyun. Kendi kullanımınızda ortam, ölçüm yöntemi ve kullanıcı gibi etkenler de belirsizliğe katkıda bulunabilir.
5. Sonucun işiniz için uygun olup olmadığını değerlendirin
Kabul kriteri, yapacağınız ölçüm için önceden belirlediğiniz sınırdır. Sonuçları bu sınırla karşılaştırırken ölçüm belirsizliğinin nasıl hesaba katılacağını belirleyen karar kuralını da kullanın. Sertifikada “uygundur” ifadesi varsa hangi sınır ve kurala göre verildiğine bakın. Böyle bir ifade yoksa cihaz otomatik olarak uygunsuz sayılmaz; sonuçların kullanım amacınıza göre değerlendirilmesi gerekir. Emin olmadığınız noktaları kalibrasyon kuruluşuna veya kalite sorumlunuza danışın.
6. Değerlendirmenizi cihaz kaydına ekleyin
Sertifikayı cihaz kaydıyla birlikte saklayın. Kontrolü yapan kişiyi, kontrol tarihini, kullanım kararını ve sonraki takip tarihini kaydedin. Sonuçlar belirlediğiniz sınırları karşılamıyorsa cihazın kullanımını durdurup sorumlu kişiye bildirin. Bu cihazla daha önce yapılan ölçümlerin etkilenip etkilenmediğini de inceleyin.
İleri okuma
Metroloji kavramları için JCGM yayınlarına, kalibrasyon aralıkları için ILAC rehberlerine başvurabilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; cihazınıza ve prosesinize özel değerlendirme, ilgili gerekliliklerle birlikte yapılır.